Woordenlijst Woordenlijst
Moeilijke woorden met hun omschrijving en in de derde kolom een linkje dat schakelt naar een pagina waar deze woorden uitgebreider aan de orde komen.
 
  Adonai Hebreeuws - 'Heer', vaak gebruikt om de naam van God niet te gebruiken       X 
  Agnosticisme Overtuiging dat je niet kunt weten of er een God bestaat.  X
  Amen Hebr - ik stem in, akkoord, zo is het (be-amen)  
  Amor Fati Liefde voor het lot: je neerleggen bij de dingen die onvermijdelijk zijn. je lot omarmen.  
  Apokalyptiek Grieks - onthullen, openbaren; Apokalyptische geschriften zijn Dan en Opb  X
  Apokrief Grieks - verborgen (een aantal als niet canoniek afgewezen boeken van de bijbel)  X
  Ascese Grieks - leven met beheersen van hartstochten en begeerten in de hoop zo dichter bij God te komen, bv door te vasten.  
  Atheïsme Geloof dat er geen God bestaat  X
  Canoniek Grieks - richtsnoer (de betrouwbaar geachte boeken van de bijbel)  
  Chasssidim Hebreeuws: Getrouwen, Vromen   Grieks: Asidaioi
vroegere Chassidim : vrome lekenbeweging vanaf de bouw van de tweede tempel (ong. 500 vC). Zou zich rond 140 vC opsplitsen in Farizeeën en Essenen. Chassidim
latere Chassidim : orthodoxe, bevindelijke beweging in het Jodendom vanaf begin 18-e eeuw. Meest bekende vertegenwoordiger Yisroel ben Eliezer bijgenaamd Baal Sjem Tov dwz Meester van de goede naam. (Polen)
 X
  Chetoebim      Hebreeuws - Geschriften, het derde deel van de TeNach (oa Psalmen)  X
  Christus Grieks - Gezalfde,  Messias  X
  Condescendentie Neergebogen zijn van God; het tegenovergestelde van transcendentie  X
  D-Day Decision-day  De dag dat de gealliëerden landden op de kust van Frankrijk 6 juni 1944. De dag van erop of eronder. > V-Day  
  Deïsme Geloof in God (Deus) die Schepper is, maar zich niet actief tot mens en wereld verhoudt  
  Deuterocanoniek Grieks - minder canoniek (in de RKK de boeken die bij Prot. kerken apokrief heten)  X
  Do uit des Lat. Ik geef opdat jij geeft. Dit is vaak de gedachte bij het brengen van offers. De offeraar geeft om God tot geven te bewegen.  X
  Doxologie Grieks - lofprijzing  X
  Dualisme In religie: het  geloof dat er in de werkelijkheid twee tegenovergestelde machten zijn  
  Ekklesia Grieks - volksvergadering (in Athene hadden de vrije mannen het recht om mee te praten over allerlei bestuurlijke zaken. Zij waren uit (ek) het volk geroepen (kaleo / klesia). In de Septuaginta was dit het woord om het Hebreeuwse qahal (= het Joodse volk als religieuze gemeenschap) te vertalen. In het Nieuwe Testament de aanduiding voor de plaatselijke gemeenschap van christenen.
Pas in de derde eeuw krijgt ekklesia ook de betekenis kerkgebouw.
 
  Ekklesiologie Logia of Leer van Ekklesia = kerk, gemeente van Christus  
  Epicurisme Filosofische stroming die teruggaat op de Griek Epicurus (341 - 270 vC)  
  Essenen Een brede religieuze stroming. Sommigen vestigden zich in Qumran bij de Dode Zee. Deze Qumran-Essenen zijn bekend geworden door de geschriften die er bij Qumran gevonden zijn.  X
  Exegese Uitlegkunde  X
  Farizeeën Joodse groepering die zich bezig hield met de praktische toepassing van de geboden en verboden. Een lekenbeweging die iit de Sadduceeën wel in de Opstanding der doden op het einde der tijden gelooft en de hele TeNaCh belangrijk vindt en daarnaast een mondelinge tradtie ontwikkelt die in de Talmoed zijn neerslag zou vinden. Het onderscheid met schriftgeleerden of wetsgeleerden is niet heel duidelijk.
Hun naam kregen ze van de Chassidim uit de 2-e vC en betekent afgescheidenen, dissidenten.
 X
  Flagellanten Lat: Geselbroeders: mensen die zichzelf bij wijze van boetedoening geselen (in de Middeleeuwen)  X
  Gelijkenis Een vorm van beeldspraak, met als. Voorbeeld: Hij ging er als een haas vandoor.  
  Gnostiek Geloof dat inzicht of kennis nodig is voor verlossing  X
  Halleluja
Halleel
Hebr - Loof de Here
Hebr - het kleine en grote Halleel zijn onderdeel van het boek der psalmen
 X
  Henotheïsme Leer dat één (heno) God de belangrijkste is (temidden van vele andere)  
  Hermeneutiek Theorie betreffende uitleggen, verklaren en toepassen van teksten  X
  Hosanna Hebr - (Here) help toch  
  Ichthus Grieks: letterlijk vis. De griekse letters zijn I Ch Th U S Dat zijn de begin letters van de woorden Ièsous Christos Theou Uios Sotèr. Die betekenen Jezus Christus Zoon van God, Redder. Vandaar dat één van de symbolen voor christenen een visje is.  
  Ietsisme Geloof dat er wel iets is  X
  Jahweh Hebreeuws - 'Ik ben die ik ben'  de naam van Israels God,  X
  JehoVa De naam van Israels God, maar met onjuiste klinkers gespeld  X
  Jezus Vernederlandsing van Iesus (Lat) = Jèsous (Gr) = Jesjoea of Jehosjoea (Hebr) = Jahweh redt.  Dezelfde naam en betekenis als Jozus in het OT.  
  Kefas Hebr: Rots - Een van de belangrijkste discipelen wordt zo genoemd. In het Grieks: > Petrus  
  Kerk Van het Grieks Kyriakè = wat van de Kurios (de Heer) is. Het woord kerk komt in de bijbel niet voor, wel gemeente > ekklesia.  
  Kerst Feest van Jezus' geboorte; Vernederlandsing van Christus-  
  Kurios Grieks - Heer (een hooggeplaatst man) In de Septuaginta de vertaling van de godsnaan Jhwh en van Adonai (Heer)  X
  LXX Afkorting voor de Septuaginta, een oude vertaling (250-50 vC) van het OT  
  Maranatha Aramees - Heer, kom toch  
  Messias Hebreeuws - Gezalfde  X
  Metafoor Een vorm van beeldspraak. Voorbeeld: Het schip der woestijn (een metafoor voor kameel)  
  Mizmor Hebreeuws : Lied dat met snarenspel wordt begeleid. In het Grieks: Psalm  X
  Monotheïsme Geloof dat er één (mono) God bestaat  X
  Mysterie Grieks - Geheimenis, afgeleid van muo (de lippen) sluiten, zwijgen  
  Mysiek Bijzondere vorm van religieuze ervaring, zie mysterie  
  Nebiim Hebreeuws - Profeten, het tweede deel van de TeNaCh (oa Jesaja, Jeremia, Ezechiël)  X
  Nieuwe Testament / NT Het tweede deel van de Bijbel, na het Oude of Eerste Testament. Testament in de zin van Verbond. 27 canonieke geschriften waaronder de vier evangeliën en de brieven van Paulus.  X
  Numineus Latijn - iets dat als goddelijke kracht of aanwezigheid wordt ervaren. Numen is lettelijk het 'knikje van het hoofd' dus groet, goedkeuring, bekrachtiging  
  Olam Hebr: eeuwigheid of wereld.
Olam Hazè = deze wereld;  Olam Haba = de komende wereld (het koninkrijk van God)
 
  Oude Testament / OT Het eerste deel van de Bijbel, gevolgd door het Nieuwe Testament. Testament in de zin van Verbond. 39 canonieke boeken die de kerk van het Jodendom heeft overgenomen. Daar staan ze als TeNaCh bekend.  X
  Pantheïsme Geloof dat alles (pan) goddelijk is  
  Panentheïsme Geloof dat alles (pan) zich in God bevindt  
  Parallellismus Membrorum Latijn: Evenwijdigheid van de Delen. Zo wordt één van de kenmerken van de Oudtestamentische poëzie genoemd, waarbij opeenvolgende versregels inhoudelijk elkaar herhalen, aanvullen of juist het tegenovergestelde zeggen  X
  Pascha zie Pasen  
  Pasen Feest van de Opstanding van Jezus Christus uit het rijk van de dood; De naam Pasen herinnert aan het Joodse Pesach of Pascha dat in dezelfde tijd valt. Pesach / Pascha is Hebr voor overslaan, voorbijgaan (Exodus 12: 13).  
  Paulus De naam van de grootste apostel van de kerk. Eerst was hij vervolger van de christenen. Toen heette hij > Saulus. Na zijn bekering kreeg hij de naam Paulus, dat betekent 'klein' of 'gering' en herinnert aan zijn vorige leven dat hij vijandig stond tegenover de volgelingen van Jezus.  
  Pesach zie Pasen  
  Petrus Grieks: Rots.  Een van de belangrijkste discipelen wordt zo genoemd. In het Hebreeuws: >Kefas  
  Pinksteren 50 dagen na Pasen viert de kerk de uitstorting van de heilige Geest. Het woord is afgeleid van het Griekse Pentekoste = vijftigste dag.  
  Polytheïsme Geloof dat er vele (poly) goden zijn  
  Psalm / Psalmoi Grieks - Lied dat onder aanslaan van snaren wordt gezongen. Hebr: Mizmor  X
  Psalter / Psalterium Grieks - Het bijbelboek Psalmen  X
  Qahal Hebreeuws - van roepen: het volk van God, door Hem geroepen uit Egypte, geroepen naar...In de Septuaginta vaak vertaald met ekklesia, ook wel met synagoge.  
  Quelle (Q) Duits - bron - aanduiding voor de verzameling uitspraken van Jezus die Mat en Luc als tweede bron (naast Mc) v /oor hun evangelie hebben benut  X
  Qumran Plaatsje bij de Dode Zee waar 1948+ vele teksten van o.a. de bijbel zijn teruggevonden, daterend uit de tijd van bewoning 100 vC - 68 nC  X
  Rabbi / Rabboeni Hebreeuws - Meester, Leraar  / Aramees (mijn) Meester, (mijn) Leraar  
  Religie Latijn - oorspr. betekenis onduidelijk waarschijnlijk 'dat wat verplicht is'; godsdienst  
  Sadduceeën Joodse groepering, priester-adel die zich voor geloof vnl op de Torah baseert, niet op de Nebiim en Chetoebim, en nog veel minder op de mondelinge Torah die door de Farizeeën werd ontwikkeld. Wezen om die redenen geloof aan de opstanding uit de doden af. Naam herinnert aan Sadok, een priesterfamilie uit de tijd van de Makkabeeën.  X
  Saul / Saulus Hebreeuwse naam van de eerste koning van Israel. De grootste zendeling van de kerk, Paulus, heette voor zijn bekering ook zo. 'De (van God) gevraagde of gebedene' betekent die naam. In het OT heet koning Saul zo.  
  Septuagint(a) Latijn - lett: 70. Naam van een oude Griekse vertaling van het Oude Testament. 72 vertalers zouden onafhankelijk van elkaar het hele OT op dezelfde manier hebben. Vandaar de naam. Als het NT uit het OT citeert is het vaak uit de LXX.  X
  Sjir Hebreeuws - Lied  X
  Soteriologie Logia of Leer van de Soteria = redding.  
  Stoa Grieks: zuilengang. In een zuilengang in Athene onderwees Zeno (334 - 264 vC) zijn filosofie: het stoicisme, zijn volgelingen heten stoicijnen  
  Synagoge Grieks - (huis van) samenkomst, in de Septuaginta vaak het woord waarmee 'edah' en ook wel 'qahal' werden vertaald.  
  Tehillim Hebreeuws - Lofliederen  X
  TeNach Hebreeuws, De T= Torah (wet) de N-Nebiïm (profeten), de Ch=Chetoebim (geschriften). De Joodse 'bijbel'  X
  Theïsme Geloof in een God die Schepper is en actief betrokken is bij mens en wereld  
  Theodicee Grieks - Theos (God) + Dikè (rechtvaardiging) Antwoorden op de vraag waarom er zoveel lijden is, God houdt toch van mensen, en Hij is toch almachtig?  X
  Torah Hebreeuws - Wet, het eerste deel van de TeNaCh (Gen, Ex, Lev, Num en Deut)  X
  Transcendentie Overstijgend zijn van God; het tegenovergestelde van condescentie  X
  V-Day Victory-Day   Dag van de overwinning, het einde van de oorlog. Voor Nederland 5 mei 1945, bijna een jaar na D-Day.  
  Vulgata Latijnse vertaling van de bijbel gemaakt door Hieronymus ong. 400 nC. Vulgata = vulgair, volks, gewoon.  
  Zeloten Grieks - Ijveraars. Aanduiding voor Joodse groepering die zich met wapens en geweld verzette tegen de Romeinse overheersers.  X
       
terug